ÂM KHÚC ĐÁNG YÊU

ÂM KHÚC ĐÁNG YÊU
TRONG “LỐI THU” CỦA TÁC GIẢ THƯƠNG HỢP
LỐI THU
Dìu em trên lối mùa thu
Lá vàng ai rắc êm ru gót hồng
Em ơi trời sắp lập đông
Xin em hãy tựa vào lòng anh đây.
Lối Thu nhuộm sắc thu gầy
Hanh hao nhạt nắng một ngày thu phai
Liệu rằng ai có nhớ ai
Cho em ngơ ngẩn đường dài chơi vơi.
Em đi nhặt lá vàng rơi
Hay là nhặt một nụ cười cuối thu
Mai sau ai đó dẫu dù
Quên em còn có Lối Thu em về.
Gom từng trong chuỗi đam mê
Nhớ anh hẹn ước lời thề Thu Yêu
Lối Thu đã ngả ráng chiều
Bóng em hư ảnh liêu xiêu nắng vàng.
Phạm Thị Thương Hợp
……
Thế là tiếng à ơi của bà của mẹ lại vọng về giữa đêm bâng khuâng ấy. Ta nghe trong cung bậc nỉ non chảy dài theo thời gian là vọng tiếng ru hời được bắt nguồn từ cảm xúc thăng hoa của một bài thơ viết cho mùa thu: Lối Thu của Phạm Thị Thương Hợp.
Dẫn lời cho cả bài thơ là một cử chỉ rất nhẹ nhưng tình tứ của ai đó đi trên thảm cỏ màu thu vàng ươm lối. Sự khơi nguồn có chủ ý dẫn người đọc vào câu chuyện lãng mạn. Sự vô cùng trong cái khéo của mở đầu câu chuyện là ý tưởng giả dụ được định hình ra ở thì tương lai. Đang mùa thu nhưng cô gái nghe được tiếng lòng se lạnh khi tiết trời chuyển giấc và họ có thể xích lại bên nhau trong giao điểm của gần lúc giao mùa. Khổ thơ thứ 2 mang hình hài sắc thái của lối bút văn tả cảnh. Yếu tố thiên nhiên mang sắc nét đan thanh được lồng vào thơ qua bút pháp trữ tình của người đong đầy tâm trạng yêu và mong đợi hòa trộn. Điệp từ “ai” được sử dụng như một chủ thể vận vào tính năng sống cho tứ thơ bay lên bằng những cung bậc nhẹ nhàng. Người ta có thể thích những thủ pháp sử dụng từ lạ và khó như thế trong thơ để làm mới cách diễn tả tâm trạng của người với người.
Tính năng “động” của ý thơ cũng đã xuất hiện, sự bày trí khéo léo làm người đọc có phần tò mò qua cách hỏi chuyện “Em đi nhặt lá vàng rơi… Hay là nhặt một nụ cười cuối thu…”. Cử chỉ tình tứ có chút ngây ngô làm giá trị vững bền của tình yêu được thi vị hóa cho biểu năng “Ý tại ngôn ngoại” dẫn đề. Ít khi người làm thơ có được những “sáng kiến” như thế, lối Thu của tác giả Thương Hợp đã làm mới cách sử dụng ngôn từ và đi đến một khái niệm riêng cho phong cách đặc trưng của thơ tình mùa thu. Nhân tố mới mang tính tương tác một hiện tượng trong cuộc sống thường ngày thông qua yếu tố “quên” ở đầu câu dưới dẫn đến tình huống giả dụ vẫn được nhiều người đặt ra để nhắc nhở người con gái khi yêu nên nhớ lấy lối về. Lối về ấy ở đây được tô lên sắc màu của long lanh hạt nắng. Rất thú vị và cũng rất nhân văn.
Trở về với khổ thơ cuối, khi ta đọc kỹ từng tiêu đề hình như ý thơ hơi bị lạc sang một chiều hướng khác. Đây có lẽ cũng là hạn chế rất nhỏ của Lối Thu khi người ta đang quen với mạch chảy xuôi dòng của một câu chuyện tình sắp về tới bến. Cũng có thể là ý riêng của tác giả khi muốn dẫn hướng thuyền tình đi theo một cung bậc diễn cảm khác cũng nên. “Lối Thu đã ngả ráng chiều… Bóng em hư ảnh liêu xiêu nắng vàng”.
Nói chung trong làng Văn học Việt Nam, tìm được một bài thơ có những ý thơ hay có thể không khó. Cốt yếu mà Lối Thu làm được là để lại dấu ấn rất riêng trong lòng độc giả. Không dài lắm, đủ để diễn đạt nội dung đang ôm ấp trong mình làn điệu dân ca quen thuộc của dòng lục bát mênh mang. Lối Thu có tiết tấu âm điệu nhịp nhàng, lên xuống trầm bổng tạo ra sự hài hòa trong cách bố cục hợp lý mà người làm thơ ít ai để ý. Ta không lấy cái hạn chế của một ý thơ lạc đem vào đánh giá toàn bộ bài thơ bởi điều đó cũng không ảnh hưởng lớn đến giá trị nội dung và biểu lộ tình cảm. Xét về giá trị nghệ thuật và hướng tới các yếu tố Chân- Thiện- Mỹ thì Lối Thu của tác giả Phạm Thị Thương Hợp đã ít nhiều chạm với đến ngưỡng của một bài thơ để lại nhiều dư âm trong lòng người đọc như thế!

Quang Vinh
(Hình ảnh minh họa từ trái qua: Tác giả Phạm Thị Thương Hợp (Thụy Điển)- nữ thi sĩ Lương Cẩm Quyên (Phía sau) và tác giả bài viết Quang Vinh)